نیاسر؛ بهشت دیدنی مرکز ایران

نیاسر؛ بهشت دیدنی مرکز ایران

شهر نیاسر، مرکز بخش نیاسر از توابع شهرستان کاشان و استان اصفهان بوده و در فاصله ۲۴ کیلومتری شمال‌غربی کاشان قرار دارد. شهر نیاسر از طریق اتوبان در فاصله ۲۴۰ کیلومتری تهران، ۲۶۰ کیلومتری شهرستان اصفهان قرار دارد.

نقشه نیاسر

هر ساله از اواسط اردیبهشت، نیاسر به یکی از بهشت‌های دیدنی ایران تبدیل می‌شود. نیاسر یکی از مراکز مهم تولید گل محمدی، گلاب و عرقیات گیاهی در کشور است. چنین ویژگی کم‌نظیری به سبب قرارگیری در دامنه کوه‌های کرکس و وجود چشمه پر آب اسکندریه و قنات‌های زیادی است که محدوده‌هایی به وسعت ۸۰۰ هکتار را به زیر کشت برده است.

گلابگیری در نیاسر

نیاسر شهری قدیمی است که تمام تاریخ و قدمت خود را مدیون چشمه آبی است که به نام چشمه اسکندریه شناخته می‌شود. افسانه‌های جالبی در مورد نحوه به‌وجود آمدن این چشمه گفته شده است. در یکی از این افسانه‌ها آمده؛ اسکندر بن فیلقوس که از دانیال پیامبر علم کشف اسرار را یاد گرفته بود، روزی از این منطقه می‌گذشته و با دیدن کوه کنار نیاسر؛ از وجود چشمه‌ای در آن‌جا خبر می‌دهد. با کندن زمین چشمه پدیدار شده و همین چشمه زمینه آبادانی منطقه را ایجاد می‌نماید. بر اساس همین افسانه اسم این چشمه را اسکندریه گذاشته‌اند. آبشار نیاسر هم در واقع زاییده همین چشمه است.

شهر نیاسر کاشان

غار تاریخی رئیس و لایه کهن زیرین آن، چهار طاقی (آتشکده) ساسانی، بافت تاریخی با بناهای عمومی و مسکونی متعدد و گوناگون، باغ‌های گسترده، گلستان‌های زیبا و قرارگیری در دامنه کوه به‌همراه چشمه اسکندریه و آبشار معروف نیاسر و باغ و کوشک تالار، این شهر را به یکی از شهرهای تاریخی و گردشگری کشور تبدیل نموده است. این شهر همه ساله و به خصوص در ایام گلابگیری پذیرای گردشگران و تورهای گردشگری از اقصی نقاط کشور است.

چهارطاقی نیاسر (چارتاقی)
این بنای چهارطاقی روی تپه‌های غرب نیاسر، که بطور قطع در شکل فعلی در زمان ساسانی ساخته شده، احتمالا بنایی اشکانی است که بعدها مرمت شده است. این بنا، ساختمانی چند منظوره است، که هم کاربرد مذهبی داشته و به عنوان یک آتشکده مورد استفاده قرار می‌گرفته و هم به عنوان یک رصد خانه و حتی محلی برای اندازه‌گیری سایه خورشید برای تنظیم تقویم نیز بوده است.
آتشکده که به احتمال زیاد به دستور اردشیر بابکان ساخته شده، بنایی ذوزنقه‌ای شکل با دیوارهایی به طول 12 متر و دارای قوس و گنبد ساسانی است.

چهارطاقی نیاسر

باغ تالار و عمارت کوشک
باغ تالار از آثار جالب و دیدنی شهر نیاسر می‌باشد که درختان کهنسال و بس رفیع آن زبانزد خاص و عام می‌باشد. درختان سر به فلک کشیده که بسیار زیبا و دل‌انگیز است در این باغ قدیمی و زیبا که آب چشمه اسکندریه در میان آن جاریست و به آبشار منتهی می‌گردد و درختان آن از این آب سیراب می‌شوند عمارت بسیار زیبا و بدیع بنا نهاده شده است که به کوشک تالار معروف است.

کوشک تالار

این عمارت و بنای تاریخی که روبه ویرانی بود به همت شهرداری و همکاری مسئولین ذیربط مرمت شده و آماده بازدید مهمانان گران‌قدر می‌باشد. از دیگر خصوصیات این مکان مشرف بودن آن به تمامی شهر نیاسر و اطراف آن می‌باشد به عبارت دیگر در هر نقطه از نیاسر این امکان قابل رؤیت می‌باشد.

با توجه به نوشته‌های کتاب تاریخ کاشان و با استناد بر این مطلب که «آن موضع که باالفعل باغ تالار است آن روز مضرب خیام و محل قیام اردوی کیوان پوی بود »……« مع‌القصه آن چشمه و آن تالار از بناهای مستحدثه اسکندر مزبور است ». هسته اولیه باغ در زمان اسکندر اول بوجود آمده است .
بعد‌ها این باغ در تملک مرحوم عبدالرزاق خان کاشی که به حکومت کاشان از دیوان اعلی مستقل گردید درآمد و سپس مرحوم محمدحسین‌خان ملک‌الشعرای کاشانی آن‌را مالک شد و بعد از فوت او عالی‌جاه میرزا ابوالقاسم‌خان که عموزاده ملک‌الشعرای بهار است آن باغ را آباد کرد و بدین ترتیب با بخشیده شدن باغ توسط فتحعلی شاه به صبای کاشانی، باغ تالار به دست خاندان صبای کاشانی می‌افتد و از زمان رضا شاه تا اوایل انقلاب اسلامی آخرین مالکین خصوصی باغ تالار و کوشک آن، خاندان ضرابی‌ها بوده‌اند. در سنوات اخیر باغ تالار از ورثه خاندان ضرابی خریداری شد و به صورت یک مکان عمومی در آمد که زیر نظر شهرداری نیاسر اداره و سازماندهی می‌شود .
در ضمن کوشک واقع شده در آن با توجه به شیوه ساخت و نحوه پوشش دورها دارای قدمت قاجاری است ولی بر روی ویرانه‌های بنای دیگری بنا شده است.
عمارت کوشک باغ تالار ثبت آثار ملی شده است.

عمارت کوشک باغ تالار

آبشار نیاسر
چند متر پایین‌تر از چهار طاقی نیاسر، چشمه آب تمیز و خنکی جریان می‌یابد و به روستا می‌رود، این چشمه که چشمه اسکندر نام دارد، از قدیمی‌ترین چشمه‌های شناخته شده است که ۱۶۸۰ متر بالای سطح دریا می‌باشد. آب‌های روان از کنار آتشکده‌های زیاد دیگری نیز جریان می‌یابد که این می‌تواند علامت پرستش آناهیتا، الهه باروری و مرتبط با آب باشد. در ادامه چشمه آبشار اسکندر وجود دارد و در قسمت پایین آبشار، دو تا سنگ آسیاب وجود دارد.
جمع شدن چندین جاذبه طبیعی و تاریخی در یک روستای باستانی، با مردمی بسیار خونگرم و مهمان نواز، نیاسر را در ذهن انسان، به خاطره‌ای شیرین و به‌یاد ماندنی تبدیل می‌کند.

آبشار نیاسر

آبشار نیاسر

آبشار نیاسر کاشان

غار رئیس یا نیاسر
غار نیاسر در کاشان یکی از غارهای مصنوعی ایران است که به‌منظور اهداف مذهبی و انجام مراسم عبادی خاص ساخته شده است. این غار که اهالی نیاسر آن را غار تالار یا رئیس می‌نامند به‌طور کامل توسط بشر ساخته شده و یکی از عجایب آثار باستانی به‌شمار می‌رود.

غار رئیس یا نیاسر

این غار تا مدت زیادی ناشناخته بود و برای همین در هیچ یک از متون و اسناد تاریخی و قدیمی به آن اشاره‌ای نشده است.
غار نیاسر یک شاهکار باشکوه در دل کوه‌های کرکس در شهر زیبای نیاسر از توابع شهرستان کاشان در استان اصفهان قرار دراد.

غار رئیس

دهانه غار به عرض 5/3 متر و ارتفاع 5/2 متر رو به شمال قراردارد. ابتدای غار تالار طبیعی کوچکی به طول 8 متر و عرض 3 متر است که دهانه خارجی به آن پیوسته است و در انتهای آن به ارتفاع تقریباً یک متر از سطح زمین حفره کوچک دریچه مانندی است به ابعاد 50 × 50 سانتی‌متر که در سنگ کنده شده و در واقع مدخل داخلی غار محسوب می‌شود.

ورودی غار نیاسر

عمیق‌ترین قسمت غار نیاسر چاهی است به عمق 10 متر که با استادی و مهارت عجیبی در دل سنگ حفر شده است. غار نیاسر دارای سه انتهای سطحی، عمقی و زیرزمینی است که هر کدام از نظر موقعیت دارای ارزش خاصی است.

غار رئیس یا نیاسر

با وجود کاوش‌ها و پژوهش‌های بسیار و ارائه گزارش‌ها و دیدگاه‌های مختلف درباره این غار تاکنون به‌درستی مشخص نشده که در چه دوره‌ای از تاریخ و به چه منظور ساخته شده است. ولی دلایل قانع کننده زیادی وجود دارد که ثابت می‌کند، ساخت این غار در ابتدا جنبه‌ مذهبی داشته و در دوره‌های بعدی کاربردهای دیگری پیدا کرده است.

کاوشگری در غار رئیس

تمامی بنای این غار بسیار پیچیده، دارای دالان‌های پیچ در پیچ و انشعاب‌های فراوان است و ساخت آن سختی و فعالیت‌های طاقت فرسا به دنبال داشته و این نشان می‌دهد که انگیزه‌های معنوی و اعتقادی در کار بوده است.

غار رئیس

آثار ظروف سفالی اندکی مربوط به دوران اشکانیان، از این غار به دست آمده است. اما بیشتر ظروف سفالی کشف شده مربوط به دوره ساسانیان است که این نشان می‌دهد که در دوران ساسانی این غار دارای اهمیت بود و اهمیت آن جنبه مذهبی داشت.

آثاری نیز شامل ظروف سفالی و سکّه از دوران پس از اسلام در این غار به دست آمده که بیشتر مربوط به دوران سلجوقیان و ایلخانان است و به‌طور حتم کاربرد این غار در دوران پس از اسلام متفاوت بوده است و بیشتر به عنوان پناهگاه و اهداف نظامی مورداستفاده قرار می‌گرفت.

همچنین مجسمه سنگی سر یک قوچ مربوط به دوران ساسانیان در این غار یافت شده است که برخی بر این عقیده‌اند که نشانه قربانی کردن چهارپایان توسط پیروان آیین میترائیسم در این غار است. یکی از مراسم و تشریفات پیروان میترائیسم در نزدیکی آب‌ها انجام مراسم قربانی بوده است.

غار رئیس یا نیاسر

ورود به دالان‌های غار نیاسر بسیار مشکل است و حرکت در آن باید به صورت خمیده یا سینه‌خیز انجام شود. هنوز نیز بخش‌های زیادی از این غار شناسایی نشده و دسترسی به اعماق آن حتی با تجهیزات پیشرفته امروزی غیرممکن است.

این غار طوری ساخته شده که تهویه هوا در آن به نحو مطلوبی صورت می‌گیرد و از نظر استاندارد آن نباید در هیچ قسمتی از غار کمبود هوا احساس شود ولی به دلیل زلزله‌ای که در سال ۱۳۵۸ رخ داد و یکی از ورودی‌های غار بسته شد و نیز بستن برخی از چاه‌ها و دالان‌های غار توسط اداره کنندگان آن، تهویه و گردش هوا در حال حاضر به طور کامل صورت نمی‌گیرد.

چاه در غار رئیس یا نیاسر

در طول تاریخ رسوبات زیادی بر اثر آب گرفتگی و فرسایش‌های سطحی کف و دیواره‌های غار را پوشانده است که احتمال می‌رود اشیاء و حکاکی‌های دیگر نیز در انتظار اکتشاف باشند تا به این طریق برخی از اسرار این غار تاریخی فاش شود.

غار نیاسر یا غار تالار به صورتی حرفه‌ای و دقیق و با مهندسی پیشرفته ساخته شد. این غار با دالان‌ها و راهروهای طولانی و انشعاب‌های فراوان به صورت شبکه‌ای پیچیده است که توسط جاهای متعدد به هم مرتبط می‌شود.

نقشه غار رئیس

این غار دارای سه طبقه شامل دو کانال، یک کانال حلقه‌ای شکل و یک کانال افقی است و این کانال‌ها توسط چاه‌ها به هم ارتباط دارند. کانال حلقه‌ای شکل دو ورودی و کانال افقی چهار ورودی دارد. مجموع طول دالان‌های این غار به حدود ۲۵۰۰ متر می‌رسد. در مجموع غار از ۴۵ چاه با عمق ۱۱۸ متر و ۲۳ اتاق با مساحت کلی ۱۷۷ متر تشکیل شده است.

غار نیاسر

بیشتر دالان‌های غار دارای ارتفاع اندکی هستند و فقط بلندترین ناحیه آن از کف تا سقف حدود ۷/۱ متر است. عمیق‌ترین چاه این غار حدود ۱۰ متر عمق دارد که دیواره‌های آن دارای پاگیرهای مرتبی است و می‌توان با اطمینان از این چاه بالا و پایین رفت. کوتاه‌ترین ناحیه دالان از کف تا سقف آن حدود نیم متر است.

چاه در غار رئیس یا نیاسر

منابع:
سیری در ایران

همشهری آنلاین
مهر

گردآوری، ویرایش و بازنشر: وبسوار 

نیاسر؛

نیاسر؛

نیاسر؛ بهشت دیدنی مرکز ایران,نیاسر؛ بهشت دیدنی مرکز ایران,

برگرفته از : نیاسر؛ بهشت دیدنی مرکز ایران